Categorie archief: Nieuws

Bewegen tijdens en na kanker: nieuwe aanbevelingen

17 OKT 2019

Een internationaal team van experts op het gebied van kanker en bewegen publiceerde gisteren, 16 oktober, nieuwe aanbevelingen voor het systematisch gebruik van beweeginterventies voor patiënten met kanker.

Deze standaard beschrijft wetenschappelijk bewezen manieren waarop zorgverleners een actieve leefstijl en fitheid van mensen na de diagnose kanker kunnen bevorderen. Ook wordt de wetenschappelijke onderbouwing gegeven van de voordelen van lichaamsbeweging voor preventie, behandeling, herstel en betere overlevingskansen. Het American College of Sports Medicine (ACSM) organiseerde de rondetafelconferentie met deskundigen van 17 partnerorganisaties. Dankzij een bijdrage van het KNGF en NVFL namen dr. Martijn Stuiver van het Antoni van Leeuwenhoek en prof. dr. Anne May van het  Julius Centrum UMC Utrecht deel aan de rondetafelconferentie.

Dit zijn enkele van de bevindingen:

  • Beweging verlaagt het risico op zeven veelvoorkomende vormen van kanker: dikke darm, borst, endometrium, nier, blaas, slokdarm en maag.
  • Door te bewegen kunnen patiënten hun overlevingskansen vergroten na de diagnose borst-, dikkedarm- en prostaatkanker.
  • Lichamelijke activiteit tijdens en na de behandeling van kanker helpt vermoeidheid, angst en depressie tegen te gaan, draagt bij aan een betere fysieke gesteldheid en kwaliteit van leven en leidt niet tot een toename van lymfoedeem.

Gerichter trainen
Volgens prof. dr. Anne May zijn de nieuwe aanbevelingen voor bewegen veel specifieker dan de informatie die tot nu toe beschikbaar was. ‘Hierdoor kunnen we patiënten gerichter laten trainen wat kan leiden tot sneller herstel. Ook weten we nu beter welke bewegingsprogramma’s we patiënten kunnen aanbieden om bijwerkingen van de behandeling, zoals vermoeidheid, te voorkomen of verminderen en te zorgen voor een snellere revalidatie.’

Fysiotherapeuten met expertise op gebied van kanker
De volgende stap is om deze bewegingsprogramma’s bij de patiënt te krijgen. Dr. Martijn Stuiver: ‘In de nieuwe aanbevelingen worden artsen en verpleegkundigen opgeroepen om lichaamsbeweging structureel te bespreken met patiënten en hen indien nodig te verwijzen. Patiënten worden tijdens en na hun behandeling nu nog onvoldoende doorverwezen, terwijl er wel beweegprogramma’s voorhanden zijn. Nederland heeft een sterk netwerk van fysiotherapeuten met expertise op het gebied van kanker. Via OncoNet en de Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie binnen de Lymfologie en Oncologie kunnen patiënten dicht bij huis goed geschoolde fysiotherapeuten vinden.’

De 3 papers
Het uitgebreide onderzoek en de aanbevelingen staan in drie academische artikelen.
Paper 1 over werkingsmechanismen van bewegen bij kanker
Paper 2 over effecten van bewegen bij kanker
Paper 3 over de implementatie van bewegen bij kanker

Deze artikelen zijn 16 oktober gepubliceerd in de toonaangevende wetenschappelijke tijdschriften Medicine & Science in Sports & Exercise van ACSM en CA: A Cancer Journal voor Clinicians van de American Cancer Society.

Partnerorganisaties die deelnamen aan de rondetafelconferentie zijn onder andere: ACSM, American Cancer Society, het National Kanker Instituut , de Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie binnen de Lymfologie en Oncologie (NVFL) en het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF).

Fysieke inspanning versterkt het effect cognitieve training

Ouderen verbeteren hun executieve functies als ze acht weken oefenen met een cognitieve trainingsapp. Maar de resultaten worden nog beter als ze het eerste kwartier cognitieve training inruilen voor een stevige wandeling. Dat concluderen Canadese onderzoekers die cognitieve training met en zonder voorafgaande wandeling vergeleken met balans- en rompoefeningen bij 124 ouderen van 65 tot 85 jaar.

fysieke inspanning versterkt effect cognitietraining

Bewegen verbetert cognitief functioneren bij ouderen met Alzheimer

Ouderen met Alzheimer verbeteren hun cognitieve vaardigheden als ze regelmatig matig-intensief bewegen. Vaker dan drie keer per week en langer dan een half uur per keer lijkt niet nodig, maar blijvend oefenen wel. Dat concluderen Chinese onderzoekers die een meta-analyse uitvoerden van dertien effectstudies bij 673 ouderen met de ziekte van Alzheimer.

bewegen verbetert de conditie bij clienten met Alzheimer

 

Actief blijven en bewegen, óók met dementie

Ouderen met dementie bewegen te weinig. Iemand met dementie verdwaalt gemakkelijk en loopt het risico om te vallen. Toch is actief blijven belangrijk, ook voor iemand met dementie. 

Het Kenniscentrum Sport ontwikkelde samen met professor Erik Scherder de beweeggids voor ouderen met dementie. De oefeningen zijn simpel en alledaags en gericht op bijvoorbeeld het krijgen van sterke benen, een sterk bovenlichaam, meer flexibiliteit of een betere balans. De meeste oefeningen zijn te doen met één begeleider. Elke oefening is te bekijken in een instructiefilm. En heel handig: alle oefeningen zijn stap-voor-stap uitgeschreven.

 

Kunnen ouderen hun cognitie op peil houden na een acute ziekenhuisopname?

Ouderen in een ziekenhuis doen er goed aan om te oefenen en te bewegen, zodat ze niet alleen hun fysieke, maar ook hun cognitieve vaardigheden behouden. Dat is althans de mening van Spaanse onderzoekers die het cognitief functioneren vergeleken van 370 acuut opgenomen hoogbejaarde ouderen: de helft voerde een gevarieerd oefenprogramma uit, de andere helft kreeg alleen gebruikelijke zorg.

cognitie op peil na ziekenhuisopname

Doelgericht oefenen leidt tot betere behandelresultaten

Parkinsonpatiënten die oefenen met een specifiek, vooraf geformuleerd doel voor ogen boeken meer vooruitgang in armfunctie dan patiënten die algemene oefeningen doen om de bewegingsrange en handvaardigheid te verbeteren. Dat constateren Spaanse onderzoekers die vijftig gemiddeld 70-jarige Parkinsonpatiënten in twee groepen verdeelden en gedurende vier weken twee keer per week therapie aan huis gaven.

Doelgericht oefenen leidt tot betere behandelresultaten

Succesvol ouder worden met creatief dansen

Ouderen zijn mobieler en staan stabieler na zestien sessies creatief dansen, maar het is niet duidelijk of deze verbeteringen behouden blijven nadat ze stoppen met dansen. Dat concluderen Zuid-Koreaanse wetenschappers die 82 zelfstandig wonende gezonde ouderen verdeelden in een groep die acht weken dansles volgde en een controlegroep die lenigheidsoefeningen deed.

succesvol ouder worden met creatief dansen

Kunnen volwassenen met hersenletsel hun evenwicht verbeteren met virtual realitytraining?

Volwassenen met traumatisch hersenletsel kunnen ook jaren na het ongeval hun evenwicht nog verbeteren. Het maakt echter niet uit of zij dat doen met gewone thuisoefeningen of door virtual realitytraining. Dat concluderen Amerikaanse onderzoekers die 63 patiënten met hersenletsel twaalf weken thuis lieten oefenen volgens één van beide programma’s.

balans verbeteren bij volwassenen met hersenletsel

Vertrouwdheid met directe omgeving en personen belangrijk voor ouderen die langer thuis wonen

Voor ouderen die langer thuis wonen is vertrouwdheid met de directe omgeving belangrijk om kwaliteit van leven te ervaren. Daar zijn de ouderen zelf en de professionals in de ouderenzorg het over eens. Dit komt er in de praktijk op neer dat er een vertrouwde persoon is die overzicht heeft. Bij veranderingen in de leefsituatie kan deze persoon samen met de oudere de juiste keuzen maken over zorg in de eigen, vertrouwde omgeving. Dit blijkt uit onderzoek van het Nivel in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Met het toenemend aantal ouderen wordt nagedacht over duurzame ouderenzorg, waarbij de juiste zorg en ondersteuning op de juiste plaats wordt gegeven. Het beleid dat is ingezet, is erop gericht dat ouderen langer thuis wonen. Zolang dit goed gaat, willen ouderen zelf ook graag in hun vertrouwde omgeving blijven.

Sociale aspecten belangrijk voor ‘kwaliteit van leven’ van ouderen
Ouderen geven aan dat ‘kwaliteit van leven’ voor hen betekent dat ze kunnen (blijven) doen wat belangrijk voor hen is, zoals het uitoefenen van een hobby, bewegen of het doen van vrijwilligerswerk. Daarnaast zijn aspecten als lichamelijke en geestelijke gezondheid belangrijk, evenals het hebben van sociale contacten. Controle over het eigen leven is voor de ene oudere belangrijker dan voor de andere. Professionals bevestigen dit beeld in grote lijnen.

Oudere zelf en directe omgeving bepalend voor langer thuis wonen
Voorwaarden om langer thuis te kunnen wonen zijn volgens ouderen: het hebben van mentale veerkracht, voldoende mobiel zijn en het beschikken over een geschikte woning en over voldoende financiële middelen. Toegankelijke en passende zorg en ondersteuning helpen daarbij. Bij ouderen die langer thuis wonen is vaak een wankel evenwicht tussen gezondheid, psychisch welbevinden en het sociale netwerk. Als er iets gebeurt gaat het vaak niet zozeer om ziekte en geneeskunde maar om zorg, geborgenheid en veiligheid.

Onrust en crisis vaak oorzaak van opname oudere
Volgens professionals zijn het niet altijd grote gezondheidsproblemen die ertoe leiden dat een oudere toch wordt opgenomen. Bij kwetsbare ouderen zijn er weinig reserves. Soms is het een opstapeling van veranderingen in de gezondheid en de omgeving, waardoor er onrust ontstaat en niemand meer overzicht heeft.

Samenwerking tussen professionals essentieel
Een plan waarin de oudere vertrouwen heeft en dat ervoor zorgt dat iedereen weet wat wordt gedaan en met welk doel, kan de stabiele situatie herstellen. Ook de overdracht uit het ziekenhuis, de beschikbaarheid van zorg en de opvang in eerstelijnsverblijven zijn een punt van aandacht. Wel blijkt uit het onderzoek dat de manieren waarop professionals lokaal samenwerken heel verschillend zijn. De wijkverpleegkundigen kennen de ouderen vaak goed en nemen veranderingen in de situatie snel waar. Huisartsen staan dicht bij de oudere, maar geven aan zich van oudsher meer op ziekte te richten en weinig tijd te hebben om de situatie goed te leren kennen. In praktijken waar POH’s zijn geven zij hier invulling aan door regelmatig contact te hebben met de ouderen en hun situatie in het multidisciplinair overleg te bespreken. Specialisten Ouderengeneeskunde kunnen een belangrijke rol vervullen bij complexe zorgvragen. Het Nivel heeft naar aanleiding van het onderzoek dat het heeft uitgevoerd, Zeven Aanknopingspunten voor Kwaliteit van Leven opgesteld waarin betrokkenen elkaar vinden.